WERNISAŻ: “Pamięć o Powstaniu Styczniowym z źródłach pisanych i zabytkach ze zbiorów Muzeum Niepodległości w Warszawie”


Serdecznie zapraszamy na wernisaż w dniu głównych obchodów 160. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego w Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej.

22 stycznia 2023 roku przypada 160. rocznica wybuchu Powstania Styczniowego – najdłużej trwającego zrywu niepodległościowego w historii Polski. Muzeum Niepodległości w Warszawie planuje zorganizować szereg uroczystości upamiętniających bohaterstwo działaczy niepodległościowych i uczestników Powstania Styczniowego. Był to zryw narodowy, który odegrał istotną rolę w podtrzymywaniu patriotyzmu, polskiej tożsamości i odnowieniu idei niepodległościowych w okresie zaborów. Hasło „Wolność. Równość. Niepodległość”, które występuje na sztandarach i medalionach z okresu Powstania Styczniowego odnosi się także do wartości nieprzemijających i istotnych w XXI wieku.

Na wystawie czasowej pt. „Pamięć o Powstaniu Styczniowym z źródłach pisanych i zabytkach ze zbiorów Muzeum Niepodległości w Warszawie” ukazane zostaną różne formy kultywowania pamięci o tym historycznym wydarzeniu, a przede wszystkim ludziach biorących w nich udział, którzy często oddali swoje życie za niepodległość Polski. Zaprezentowane zostaną pamiętniki powstańców, biżuteria patriotyczna, pamiątkowe medale, druki okolicznościowe, a także unikatowe pamiątki po więźniach Cytadeli Warszawskiej.



20 stycznia 2023 roku, godzina 12.30
Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej
Oddział Muzeum Niepodległości
ul. Skazańców 25
01-532 Warszawa


WERNISAŻ: „Walery Eljasz-Radzikowski – malarz i patriota”


Serdecznie zapraszamy na wernisaż, otwarcie wystawy czasowej pt. „Walery Eljasz-Radzikowski – malarz i patriota”, który odbędzie się 18 stycznia 2023 roku o godzinie 14.00 w Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej.

Walery Eljasz-Radzikowski – znany jest nie tylko jako malarz, ale także jako fotograf, etnograf, popularyzator Tatr i Zakopanego, współzałożyciel Towarzystwa Tatrzańskiego i autor przewodników po Tatrach oraz członek korespondent Towarzystwa Muzeum Narodowego Polskiego w Rapperswilu. Artysta wstąpił do Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie, kiedy miał zaledwie 16 lat, a w 1862 roku wyjechał do Monachium, gdzie kształcił się pod okiem Hermanna Anschütza, Albrechta Adama oraz Moritza von Schwinda i pod ich okiem do perfekcji opanował rysunek. Podczas całej nauki malarz prowadził wnikliwe studia z zakresu kostiumologii. Po ukończeniu akademii sporo podróżował po Europie, odwiedzając m.in. Niemcy, Francję, Belgię, Włochy i Francję.

W okresie Powstania Styczniowego pełnił w Monachium specjalną misję zleconą przez powstańczy Rząd Narodowy.

Był autorem licznych ilustracji książkowych, które krzewiły patriotyzm wśród czytelników, bowiem tematy, które malował najczęściej to sceny historyczne. Ilustrował też patriotyczne utwory polskich poetów. M.in. ilustracje do takich utworów jak Maria Antoniego Malczewskiego (1864) i Hetmańskie pacholę Wincentego Pola (1864–1865). Opublikował także Ubiory ludu w dawnej Polsce (1862), Ilustrowany przewodnik do Tatr, Pienin i Szczawnicy (1870), Szkice z podróży w Tatry (1874), Ubiory w Polsce i u sąsiadów (1879) oraz O nazwie Morskiego Oka w Tatrach (1884).

Był również autorem pocztu władców polskich stanowiącego ilustrację do wierszy Seweryny Duchińskiej Królowie polscy w obrazach i pieśniach (1893). Autorka pieśni Seweryna Duchińska była żarliwą patriotką, która za organizowanie pomocy rodzinom powstańców styczniowych została zmuszona opuścić Polskę w 1863 roku. Wystawa, na którą składają się prace Walerego Eljasza-Radzikowskiego pochodzące ze zbiorów Muzeum Niepodległości oraz wizerunki uzyskane dzięki współpracy z Muzeum Narodowym w Krakowie, Warszawie, Poznaniu oraz zbiorami sztuki na Wawelu, stanowi opowieść o tym, jak jeden ze świadków i piewców historii Powstania Styczniowego krzewił w Polakach patriotyzm i uczył ich historii za pomocą obrazu.

Wystawa została przygotowana z okazji 160. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego. Będzie to pierwsze wydarzenie na terenie Cytadeli Warszawskiej w ramach obchodów 160. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego. Sejmik Województwa Mazowieckiego, na wniosek Muzeum Niepodległości w Warszawie, uchwalił rok 2023 Rokiem Powstania Styczniowego oraz Rokiem Aleksandra Sochaczewskiego.

18 stycznia 2023 roku, godzina 14.00
Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej
Oddział Muzeum Niepodległości
ul. Skazańców 25
01-532 Warszawa


Wystawa czasowa: “Kartka z muzealnego kalendarza. Współczesne kalendarze w zbiorach Muzeum Niepodległości”


„Zbiór przepisów i prawideł, służących do podziału czasu według niektórych zjawisk przyrodzonych, oraz do wyznaczania daty świąt stałych i ruchomych, nazywamy kalendarzem. Gdy z biegiem czasu przepisy te i prawidła ogólnie zostały przyjęte, kalendarz dał możność orientowania się w czasie i stał się nieodzownym zarówno dla przeciętnego człowieka, jak i dla badacza przeszłości.”

– Gabriel Tołwiński, O kalendarzu, jego znaczeniu oraz reformach, dokonywanych różnemi czasy, Warszawa : M. Arct, 1903, s. 3.

1 grudnia 2022 roku o godzinie 11.00 w Galerii Plakatu Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej odbędzie się wernisaż wystawy „Kartka z muzealnego kalendarza. Współczesne kalendarze w zbiorach Muzeum Niepodległości”. Na wystawie zaprezentowane zostaną współczesne kalendarze muzealne, które znajdują się w zbiorach Muzeum Niepodległości w Warszawie. Serdecznie zapraszamy!

WERNISAŻ: Wernisaż wystawy akwareli “Kwiaty Polskie 2022”


2 listopada w Galerii Brama Bielańska odbędzie się wernisaż wystawy współorganizowanej z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego pt. „Kwiaty Polskie 2022”. Jest to wystawa poplenerowa. Plener odbył się w 2022 roku na ziemi augustowskiej. Artyści współpracujący z Ludowym Towarzystwem Naukowo-Kulturalnym namalowali pracę za pomocą akwareli o tematyce kwiatowej.

2 listopada 2022 roku, godzina 15.00
Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej
Oddział Muzeum Niepodległości
Galeria Brama Bielańska
ul. Czujna
01-532 Warszawa




WYSTAWA: Finisaż wystawy “Pejzaż polski 2022”


Serdecznie zapraszamy na finisaż wystawy “Pejzaż polski 2022”, który odbędzie się w Galerii Brama Bielańska już 28 października 2022 roku o godzinie 12.00.

Wystawa została stworzona przez Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, współorganizatorem wydarzenia jest Muzeum Niepodległości w Warszawie.


Wystawa prezentuje prace powstałe podczas wyjazdowego pleneru organizowanego cyklicznie przez Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego. Plenery te mają charakter ogólnopolski. W samym wydarzeniu biorą udział zarówno amatorzy jak i artyści profesjonalni. Ostatni plener malarski zorganizowany w 2021 roku w Przewięzi poświęcony był pięknu rodzimego krajobrazu.

28 października 2022 roku, godzina 12.00
Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej
Oddział Muzeum Niepodległości
Galeria Brama Bielańska
ul. Czujna
01-532 Warszawa


Wernisaż wystawy “Pejzaż Polski 2022”


We wtorek 11 października 2022 roku o godzinie 12.00 w Galerii Brama Bielańska odbył się wernisaż wystawy “Pejzaż Polski 2022” współorganizowanej wraz z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.

Zgromadzonych gości powitała kurator galerii Natalia Roszkowska, a następnie przekazała głos kuratorowi wystawy Maciejowi Jakubowskiemu, który opowiedział o założeniach wystawy.

Następnie głos zabrał Tomasz Jagodziński, z-ca dyrektora d.s. administracyjnych i opowiedział o współpracy Muzeum Niepodległości i MHPRL. Kolejny mówcą był dr Janusz Gmitruk, dyrektor MHPRL, który podziękował Muzeum Niepodległości za pomoc w zorganizowaniu wystawy oraz opowiedział o idei plenerów organizowanych przez Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne. O zabranie głosu przez Dyrektora Gmitruka został poproszony też kurator pleneru Maciej Milewski. Jego wypowiedź także odnosiła się do organizacji pleneru.

Wystawa opowiada o pięknie krajobrazów różnych regionów Polski w różnych porach roku i będzie prezentowana do końca października 2022 roku.

Zapraszamy do zwiedzania!

Wystawa Weltera przedłużona


W najbliższą środę 21 października o godz. 13.00 zapraszamy na wyjątkowe spotkanie ze sztuką, Spotkanie rozpocznie prelekcja Natalii Sikorskiej-Sadlej na temat twórczości artysty następnie zaprosimy na projekcje filmu-wywiadu autorstwa Michała Marcelego Kowalskiego a na koniec na kuratorskie zwiedzanie wystawy “Mieczysław Welter Rzeźba”

Mamy także przyjemność poinformować, iż ze względu na liczne prośby naszych zwiedzających zdecydowaliśmy się na przedłużenie wystawy do 22 listopada 2020 r.


Galeria Malarstwa Historycznego



Pomysł stworzenia nowej galerii narodził się w 2016 roku, w trakcie realizacji rewitalizacji X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej


Po zakończeniu projektu „Kompleksowa poprawa oferty kulturalnej i wzrost dostępności do kultury obiektów Muzeum Niepodległości w Warszawie poprzez rewitalizację i modernizację oddziału – Cytadeli Warszawskiej – w szczególności X Pawilonu, XI Pawilonu, Bramy Bielańskiej i dziedzińca” realizowanego w ramach Regionalnego programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013 wygraliśmy konkurs na kolejny duży projekt „Zwiększenie dostępności do kultury i zachowanie dziedzictwa narodowego poprzez poszerzenie oferty wystawienniczej oraz stworzenie Centralnego Magazynu Zbiorów Muzeum Niepodległości”, jako RPO WM 2014-2020.


W oparciu o prace wykonane w wyniku realizacji tych projektów otworzyliśmy nową i nowoczesna wystawę „Więźniowie X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej”, nową Galerię Rzeźby oraz odnowioną Galerię Jednego Obiektu.  Galeria Brama Bielańska Cytadeli Warszawskiej od wielu lat prowadzi ożywioną działalność, zrealizowano tu już 50 wystaw, w większości uzupełnionych o wydawnictwa: plakaty, ulotki oraz katalogi. Stworzono nowoczesne warunki magazynowe dla Działu Zbiorów i Biblioteki Naukowej. Opisał to szczegółowo Jan Engelgard w artykule „Miedzy historią a współczesnością. X Pawilon Cytadeli Warszawskie w polityce kulturalnej Samorządu Województwa Mazowieckiego” zamieszczonym w pracy zbiorowej „Samorządowe instytucje kultury wobec wyzwań współczesności”.


W wyniku realizacji wszystkich wymienionych projektów powstała Galeria Malarstwa Historycznego. Poszczególne jej odsłony organizowaliśmy dotąd w lokalach własnych. Teraz przenosimy pomysł do Lublina.


Wystawa o bł. Honoracie Koźmińskim


Wystawa „Bł. Honorat Koźmiński, kapucyn, 1829-1916 – zakonnik, kapłan, patriota, pedagog, pisarz, założyciel zgromadzeń”, której autorami są: Aleksandra Jędryszka i Radosław Ozonek z Tygodnika „Lubartowiak” oraz o. Grzegorz Filipiuk OFMCap – jest dostępna dla zwiedzających w Muzeum X Pawilonu. W roku ubiegłym obchodziliśmy Rok Bł. Honorata Koźmińskiego.

Na zdjęciu: o. Grzegorz Filipiuk otwiera wystawę w Muzeum X Pawilonu.

 

Wystawa o Komendancie „Rakoczym”


„Komendant Rakoczy (1891–1937). Alfons Zgrzebniok z Dziergowic – dowódca powstań śląskich.W 80. rocznicę śmierci” – to nowa wystawa czasowa eksponowana w Muzeum X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej. Powstała w Muzeum Śląska Opolskiego (w Oddziale Muzeum Czynu Powstańczego). Na wernisaż wystawy w dniu 5 lipca br. przybyli goście z Opola: Urszula Zajączkowska, Dyrektor Muzeum Śląska Opolskiego, Witold Iwaszkiewicz, kierownik Muzeum Czynu Powstańczego, Daniel Kruczek, asystent w Muzeum Czynu Powstańczego, Leszek Myczka, reżyser filmowy z Opola oraz Eugeniusz Brudkiewicz, Wiceprezes Zarządu Krajowego i Prezes Oddziału Opolskiego Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód.

Ponadto obecni byli: Krzysztof Bugla, burmistrz Dzielnicy Warszawa-Żoliborz, Józef Bryll, prezes Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód, Antoni Dragan ze Stowarzyszenia „Dom Polski”, prof. Zbigniew Judycki. Muzeum Niepodległości reprezentowali: Tadeusz Skoczek, dyrektor Muzeum, Jan Engelgard, Natalia Roszkowska, kierownik Galerii Brama Bielańska, kierownik Muzeum X Pawilonu, dr Jolanta Załęczny, kierownik Działu Historii i Badań Naukowych, dr Stefan Artymowski, kierownik Działu Promocji.

Alfons Zgrzebniok urodził się 16 sierpnia 1891 r. we wsi Dziergowice koło Koźla. Był pierwszym z dziewięciorga dzieci Franciszka i Tekli. Alfons w wieku sześciu lat rozpoczął naukę. Gimnazjum w Raciborzu ukończył z wysoką notą. Studia zgodnie z wolą rodziców rozpoczął na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Stan duchowny nie był mu jednak pisany. W czasie studiów wstąpił do polskiej organizacji narodowej Związek Młodzieży Polskiej „Zet” związanej z Ligą Narodową, której głównym celem programowym było dążenie do niepodległości Polski. Wybuch pierwszej wojny przerwał jego naukę. Alfons Zgrzebniok, obywatel państwa niemieckiego, został w 1914 r. powołany do „służby cesarzowi” i skierowany na front zachodni. Za swoje zasługi na froncie uzyskał stopień porucznika. Zgrzebniok w czasie działań wojennych był trzykrotnie ranny.

Po zakończeniu wojny stacjonował przez pewien okres w garnizonie kozielskim. Jednocześnie zaangażował się w działania Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Mianowany został komendantem POW GŚ1. na powiat kozielski oraz raciborski. Celem organizacji było wspieranie odradzającego się po ponad stuletniej niewoli państwa polskiego, którego nierozerwalną częścią miał być Śląsk. Cel ten, w opinii Zgrzebnioka i członków POW można było osiągnąć jedynie poprzez zbrojne wystąpienie, do czego organizacja potrzebowała uzbrojenia. Zgrzebniok okazał się nieoceniony w tym działaniu. W mundurze niemieckiego oficera pojawił się w koszarach Grenzschutzu w Koźlu, gdzie na podstawie fałszywych rozkazów, z których wynikało, że przeprowadza tajną operację na zlecenie samego Berlina, wywiózł potrzebną organizacji broń i amunicję. Jego wiarygodność nie budziła wątpliwości, dlatego taką operację powtarzał wielokrotnie. Na początku marca 1919 r. został jednak aresztowany i osadzony w Raciborzu skąd jednak uciekł przekonując pilnującego go oficera, którym okazał się przyjaciel z wojska, że został aresztowany omyłkowo. Po tym wyczynie wystawiono za nim list gończy, w którym nazwano Zgrzebnioka „największym polskim bandytą w okręgu kozielskim”.

W kwietniu 1919 r. wraz z czteroosobową delegacją POW GŚ przekazał generałowi Józefowi Dowbor-Muśnickiemu decyzję o rozpoczęciu powstania, które jednak wtedy nie doszło do skutku. W sierpniu 1919 r. został komendantem Polskiej Organizacji Wojskowej i jednym z dowódców pierwszego powstania śląskiego, które trwało od 17 do 24 sierpnia 1919 r.

W II powstaniu śląskim ponownie objął jego naczelne dowództwo przyjmując pseudonim „Rakoczy”. Wybuchło ono 18 sierpnia 1920 r. pod hasłem samoobrony wobec antypolskich prowokacji. Efektem zwycięskiego powstania była likwidacja policji niemieckiej i utworzenie mieszanej polsko-niemieckiej policji plebiscytowej, co ułatwiło Polakom agitację plebiscytową poprawiło położenie ludności polskiej na Górnym Śląsku. Powstanie zakończyło się 25 sierpnia 1920 r. Alfons Zgrzebniok brał aktywny udział w pracach zorganizowanego przez Wojciecha Korfantego Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w Bytomiu, którego siedziba mieściła się w hotelu „Lomnitz”.

W czasie III powstania śląskiego (3 maja-5 lipca 1921 r.), które miało zapobiec niekorzystnemu podziałowi Górnego Śląska po przegranym plebiscycie. Alfons Zgrzebniok pracował przy komendzie głównej wojsk powstańczych. W 1922 r., po podziale Górnego Śląska podjął pracę jako nauczyciel w Gimnazjum Klasycznym w Królewskiej Hucie (Chorzów). Publikował artykuły w pismach młodzieżowych; od 1924 r. redagował „Młodą Polskę”, organ Związku Młodzieży Pracującej „Jedność”, działającą przy Narodowej Partii Robotniczej.

W 1923 r. założył Związek Powstańców Śląskich. Pod koniec lat dwudziestych został pracownikiem ekspozytury polskiego wywiadu wojskowego w Wolnym Mieście Gdańsku (Biuro Informacyjne w Gdańsku – BIG), skąd musiał wyjechać zagrożony zamachem ze strony Niemców. Od roku 1934 pełnił funkcję wicewojewody białostockiego. Zmarł podczas urlopu 15 stycznia 1937 r. w Marcinkowicach pod Nowym Sączem. Pochowany został, zgodnie z własną wolą, w kwaterze dowódców powstańczych na cmentarzu w Rybniku. Na nagrobku wykuto mu słowa Hymnu Śląskiego autorstwa Stanisława Rybki do muzyki Feliksa Nowowiejskiego: „Minęły już wieki niewoli, kajdany rozszarpał śląski lud. A z krwi naszej, z tego co boli, Ojczyzna powstała jako cud”.

Otwarcia wystawy dokonali: Urszula Zajączkowska, Dyrektor Muzeum Śląska Opolskiego oraz Jan Engelgard, kierownik Muzeum X Pawilonu (na zdjęciu). Na zakończenie zabrani goście obejrzeli znakomity film Leszka Myczki o Alfonsie Zgrzebnioku pt. „Śmiałek z Dziergowic”. Była to premiera tego filmu. Twórca nakręcił także filmy o Romanie Dmowskim i Edmundzie Osmańczyku.